توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤ - مبحث حقيقت و مجاز

له فى اصطلاح به يقع التخاطب بالكلام المشتمل على تلك الكلمة فالظرف اعنى فى اصطلاح متعلق بقوله وضعت و تعلقه بالمستعملة على ما توهمه البعض مما لا معنى له فاحترز بالمستعملة عن الكلمة قبل الاستعمال فانها لا تسمى حقيقة و لا مجازا و بقوله فيما وضعت له عن الغلط نحو خذ هذا الفرس مشير الى الكتاب و عن المجاز المستعمل فيما لم يوضع له فى اصطلاح بالتخاطب و لا فى غيره كالاسد فى الرجل الشجاع لان الاستعاره و ان كانت موضوعه بالتأويل الا ان المفهوم من اطلاق الوضع انّما هو الوضع بالتحقيق* و احترز بقوله فى اصطلاح به التخاطب عن المجاز المستعمل فيما وضع له فى اصطلاح آخر غير الاصطلاح الذى يقع به التخاطب كالصلاة اذا استعملها المخاطب بعرف الشرع فى الدعاء فانها تكون مجازا لاستعماله فى غير ما وضع له فى الشرع اعنى الاركان المخصوصه و ان كانت مستعملة فيما وضع له فى اللغة.

ترجمه‌

بنام خداوند بخشنده مهربان‌

مبحث حقيقت و مجاز

مصنّف گويد:

گاهى حقيقت و مجاز را به لغوى مقيّد نموده و ميگويند حقيقت لغوى و مجاز لغوى.

تعريف حقيقت: حقيقت عبارتست از كلمه‌اى كه در معناى مصطلح واقع در تخاطب استعمال شود.